گزارش روزنامه شرق مورخ سه‌شنبه ۲۶/۶/۹۲
پرپشت شدن موها با محلولی از شنبلیله و آویشن

تونیک گیاهی  یک ادعای دروغین بیش نیست


یک ماه شده است که «علی» از تونیک گیاهی استفاده می‌کند. متصدی داروخانه این تونیک (مخلوط گیاهی) را به او معرفی کرده و گفته است که ظرف چند ماه شاهد رویش موهای جدید خواهد بود.

بعد از تبلیغ یک تونیک گیاهی برای درمان قطعی ریزش مو در برنامه تلویزیونی «به خانه برمی‌گردیم»، موجی از خریداران مشتاق برای دریافت این تونیک گیاهی ایجاد شد. به مدد تبلیغی که در این برنامه پرطرفدار تلویزیونی داشت، به کالایی پرفروش در داروخانه‌ها تبدیل شد و اکنون، روایت معجزات آن در جلوگیری از ریزش مو و حتی رویش مجدد موها، دهان به دهان می‌گردد.
«سیدمهدی سجادی» دبیر انجمن داروسازی کشور می‌گوید: «محصولات داروخانه‌ای را می‌توان به دو گروه تقسیم کرد؛ داروهایی که جنبه آرایشی و بهداشتی دارند و داروهایی که بیشتر، اهداف درمانی و ترمیمی را دنبال می‌کنند. داروهای ضدچروک و حتی ضدآفتاب هم در دسته داروهای درمانی قرار می‌گیرند. طبق آیین‌نامه نظام پزشکی هرگونه تبلیغ داروهای درمانی در رسانه‌های جمعی ممنوع است.»
«بهروز» دوست «علی» هم استفاده می‌کند. او پس از دیدن تبلیغ در تلویزیون به داروخانه رفته و این محصول را خریده است. اما او نظر مساعدی درباره این تونیک ندارد و می‌گوید نه‌‌تنها نسبت به نمونه‌های مشابه بسیار‌گران است بلکه پس از سه ماه و نیم استفاده مستمر، هیچ نتیجه‌ای نگرفته است.

طی یک‌سال گذشته، با روند جدیدی که در تلویزیون شکل گرفته، صاحبان حرفه‌های مختلف دعوت می‌شوند و فرد، حرفه یا یک محصول تولیدی خاص را معرفی می‌کند و به این ترتیب، هزینه برنامه تامین می‌شود. نمونه‌ای از این اتفاق طی ماه‌های اخیر، در معرفی کرم‌های حلزون دیده شده است.
داستان تونیک‌های معجزه‌آسا با مورد  شروع نشده است؛ چند سال قبل در یک سمینار پزشکی درماتولوژی، چند دانشجو از کشف و اختراع محلولی معجزه‌آسا برای ریزش مو خبر دادند که به علت نبود مبانی علمی و تحقیقی و نبود آزمایش‌ها و نتایج آماری لازم، این ادعا درحد یک شوخی مطرح و کنار گذاشته شد. به‌ویژه آنکه ترکیب مورد نظر شامل یکسری از گیاهان شامل آویشن، سیر، صدر، گزنه، زعفران و حتی شنبلیله و… بود که این مواد به‌طور سنتی و در طب گیاهی، در بین جوامع مختلف و نیز ایران از دیرباز برای تقویت مو مصرف می‌شده و در عین حال هیچ‌یک از این مواد نیز دارای اثرات ثابت‌شده علمی و آماری در این مورد نبوده است. این دانشجویان بعد از آنکه نتوانستند توجه هیچ‌یک از متخصصان پوست و مو و نیز مسوولان وزارت بهداشت را نسبت به ادعای خود جلب کنند، چند ماه بعد در قزوین آن را ثبت و با یک سیستم توزیع هرمی و نیز از طریق عرضه مستقیم به داروخانه‌ها و نیز فروش اینترنتی، اقدام به فروش محصول خود کردند.
با مراجعه به وب‌سایت رسمی تونیک عکسی را می‌توان دید که خبر از ثبت جهانی این محصول می‌دهد. در این وب‌سایت، تونیک  چنین معرفی شده است: «تونیک گیاهی تقویت و رویش مواختراع جدیدی است که حاصل سال‌ها تجربه و تلاش متخصصان و دانشمندان ایرانی بوده که پس از بررسی و انجام تست‌های متعدد بالینی روی بیش از دو‌هزارنفر، افرادی که دچار عدم رویش موهای جدید (طاسی) و ریزش مو بودند، موفق به دریافت نتایج مثبت معجزه‌آسا و مفتخر به کسب گواهی ثبت اختراع شده است.» همچنین در این تبلیغ آمده است: «از جمله مزیت‌های استفاده از این محصول برای خانم‌ها، علاوه بر جلوگیری از ریزش مو و تقویت رشد موی سر، ممانعت از رشد موهای زاید در ناحیه صورت و بدن است. همچنین این محصول در رویش مجدد ابروها تاثیر فوق‌العاده‌ای دارد.»
دکتر «فریده مهتی‌پور» جراح و متخصص پوست، مو و زیبایی می‌گوید: «بیماری‌های ریزش مو از پیچیده‌ترین مباحث درماتولوژی است و انواع و علل مختلفی دارد که طبعا درمان همه این علل از یک مسیر و با یک محلول، غیرممکن است. از طرف دیگر، در مورد ریزش موی ژنتیکی، مساله پیچیده‌تر بوده و با بهترین درمان‌ها نیز،‌ درصد موفقیت درمان، بسیار پایین و حدود ۱۰ تا ۱۵‌درصد است که حتی در بعضی موارد در عمل به این رقم هم نمی‌رسیم.» او می‌گوید: «علاوه بر این، در موارد ارثی بودن بیماری، درمان‌ها باید به مدت طولانی یا تا آخر عمر ادامه یابد یا حتی از روش‌های جراحی یا کاشت مو استفاده شود که باز هم‌درصد موفقیت نامعلوم است. بنابراین، این ادعا که با مصرف شش‌ماهه یک محلول بتوانید از پس این همه مشکل علمی برآیید، یک ادعای دروغین بیش نیست. ولی تا وقتی که بیمار بتواند به این ادعا پی ببرد، باید چندین‌بار این محلول را بخرد و مصرف کند که با توجه به شیوع این بیماری در جامعه، می‌توانید حدس بزنید که چه سود هنگفتی نصیب تولیدکنندگان این محصول خواهد شد.»
تونیک گیاهی  و دارای پروانه ساخت به شماره ۳۸/۱۲۰۹۴ از معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی قزوین است. دکتر «محمدرضا شانه‌ساز» معاون داروی وقت سازمان غذا و داروی وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی در اطلاعیه‌ای داروی  را غیرمجاز اعلام کرد و هرگونه ادعای درمانی از سوی سازندگان آن را رد کرد: «با توجه به نامه شماره ۳۸۲۵/۶۷۵/د مورخ ۹۰/۵/۱ معاونت محترم غذای سازمان غذا و دارو و پیرو نامه شماره ۳۳۲۳۵/۶۶۵ مورخ ۹۱۰/۴/۱۱به اطلاع می‌رساند هیچ‌گونه دارویی تحت عنوان این معاونت مجوز تولید، واردات و توزیع نگرفته است. لیکن ذکر این نکته ضروری است که فرآورده‌ای تحت عنوان تونیک گیاهی تقویت و رویش مواز معاونت محترم غذا و داروی دانشگاه قزوین مجوز آرایشی دریافت کرده است.»
یک «تونیک گیاهی تقویت‌کننده مو» و نه یک «درمان‌کننده ریزش مو»، از معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی قزوین مجوز گرفته است و از معاونت غذا و داروی وزارت بهداشت هم مجوزی ندارد. اما در هر حال، مشتری‌هایی را به سوی خود جذب می‌کند؛ «مهسا» سال‌هاست که ریزش مو دارد و از محلول ماینوکسیدیل برای حفظ موهایش استفاده می‌کند. پس از دیدن تبلیغ  در تلویزیون تصمیم گرفته است از این تونیک استفاده کند. برای اطمینان از تصمیم خود به دو داروخانه مجزا مراجعه کرد و از متصدی هر دو داروخانه درباره  پرسید. هر دو داروخانه این تونیک را برای کسب منافع مادی خود تایید کردند و حتی به دروغ گفتند که جنبه درمانی هم دارد و کسانی که یک‌بار این دارو را خریده‌اند، برای خرید بار دوم و سوم هم مراجعه کرده‌اند. قیمت  در یک‌سال گذشته بارها افزایش پیدا کرده و حالا این محصول بین ۱۵۰ تا ۱۷۰‌هزارتومان در داروخانه‌ها فروخته می‌شود .