سرطان روده بزرگ چیست؟

سرطان روده بزرگ، سرطانی است که از بافت های هریک از چهار بخش روده بزرگ، ریشه می گیرد. روده بزرگ، شش فوت اول از امعاء و احشاء را تشکیل می دهد. به عنوان بخشی از سیستم گوارشی، روده بزرگ، یک لوله بلند و توخالی است که آب و مواد مغذی را از غذای هضم شده می گیرد و باقیمانده را به عنوان مدفوع دفع می کند.

سرطان روده بزرگ یکی از متداول ترین سرطان ها در ایالات متحده می باشد، هم برای مردان و هم زنان. در بیشتر موارد، سرطان به آهستگی گسترش می یابد و فرد را در سن بالای 50 سال، مبتلاء می کند. اگرچه این بیماری اغلب در بین افراد بالای 50 سال دیده می شود ولی گاهی در بین اشخاص جوان تر هم یافت می شود و بندرت در نوجوانان هم دیده می شود.

 

انواع سرطان روده بزرگ

بیشتر سرطان های روده بزرگ، adenocarcinomas می باشد. این بیماری در یاخته های غده اولیه که داخل روده بزرگ را می پوشانند، آغاز می شود. هنگامی که سرطان در مقعد و یا در شش اینچ انتهای روده ها آغاز می شود، سرطان مقعد نامیده می شود.

 

عوامل ابتلاء به سرطان روده بزرگ

عوامل ابتلاء به سرطان روده بزرگ، عواملی هستند که می توانند احتمال دچار شدن به این بیماری را افزایش دهند. گرچه این عوامل احتمال ابتلاء را افزایش می دهند ولی این بدان معنی نیست که شما حتما دچار این بیماری خواهید شد. بسیاری از کسانی که دچار این بیماری می شوند، هیچ یک از این عوامل را ندارند و اگر هم داشته باشند، اغلب تشخیص این موضوع مشکل است که این عوامل تا چه اندازه در ابتلاء شدن او تاثیر داشته است.

عوامل مربوط به سبک زندگی

ارتباط بین عوامل مربوط به سبک زندگی که در زیر بیان شده و سرطان روده بزرگ، مهم است. سرطان روده بزرگ، دومین سرطان شایع در آمریکا است. عوامل خاص مربوط به سبک زندگی که ممکنست احتمال بوجود آمدن بواسیر را تحت تاثیر قرار دهد، می تواند سبب سرطان روده بزرگ شود. بسیاری از عوامل سبک زندگی را می توان کنترل کرد از قبیل وزن و عادت به ورزش کردن. این عوامل به شرح زیر هستند :

  • عادت های مربوط به برنامه غذایی : عادت های برنامه غذایی، نقش بزرگی را در سلامت کلی ما بازی می کند. تصور می شود که یک برنامه غذایی پرچرب که فیبر کمی هم دارد، احتمال ابتلاء شخص را به سرطان روده بزرگ افزایش می دهد. استفاده از برنامه غذایی سرشار از میوه، سبزی و دانه های غذایی، پیشنهاد می شود که این می تواند سبب کاهش احتمال ابتلاء به سرطان روده بزرگ شود.

  • فعالیت های ورزشی : بی تحرک بودن، به ابتلاء به این سرطان ارتباط داده می شود. فعالیت های منظم ورزشی، بخش مهمی از یک سبک معتدل زندگی بشمار می آید و می تواند احتمال ابتلاء به این بیماری را کم کند.

  • چاقی : چاقی می تواند اثراتی بر روی سلامتی کلی بدن داشته باشد که این شامل کاهش امکان ابتلاء به این سرطان هم می شود.

  • سیگار کشیدن : شواهد زیادی وجود دارد که ارتباطی بین سیگار کشیدن و بسیاری از انواع سرطان وجود دارد که این شامل سرطان روده بزرگ هم می شود. معلوم شده است که سیگاری ها بیش از دیگران احتمال ابتلاء به این بیماری را دارند.

  • الکل : مصرف زیاد الکل می تواند اثرات زیانباری داشته باشد و از جمله اینکه سبب سرطان روده بزرگ شود.

توجه: هر چیزی که احتمال ابتلاء به یک بیماری را افزایش می دهد، عاملی برای احتمال ابتلاء نامیده می شود. دارا بودن عوامل احتمال ابتلاء به سرطان بدین معنی نیست که شما حتما دچار این بیماری خواهید شد و نداشتن این عوامل بدان معنی نیست که شما به هیچ وجه دچار این بیماری نخواهید شد. اگر فکر می کنید که احتمال ابتلاء به این بیماری را دارید، آن را با پزشک خودتان در میان بگذارید.

هر عامل خاص مربوط به سبک خاص و یا ترکیبی از این عوامل، ممکنست بر احتمال ابتلاء تاثیرگذار باشد. خوشبختانه این عوامل را می توان کنترل کرد و شما می توانید احتمال دچار شدن به این بیماری را با برنامه ورزشی منظم و نیز با بهبود رژیم غذایی خودتان کاهش دهید. یک پزشک و یا کارشناس تغذیه می تواند برنامه ای مناسب به شما بدهد.

دیگر عوامل ابتلاء به سرطان روده بزرگ

گاهی عواملی نیز وجود دارند که بیرون از کنترل شما هستند. سن، نژاد و سابقه بیماری ها در خانواده نیز ممکنست بر احتمال ابتلاء بر این بیماری تاثیر گذارد. با وجود اینکه سرطان روده بزرگ ممکنست دامنگیر جوانان هم شود، ولی بیش از 90 درصد مبتلایان به این بیماری بیش از 50 سال سن دارند.

علاوه بر سن، نژاد نیز ممکنست تاثیرگذار باشد. بنا به دلایل ناشناخته، این بیماری در بین آفریقایی ها بیشتر شیوع دارد. در برخی از موارد، یک ارتباط خانوادگی نیز در مورد این بیماری موثر است. صحبت با پزشک، می تواند سبب کاهش تاثیر عوامل یاد شده باشد.

کنترل عوامل ابتلاء به سرطان روده بزرگ

داشتن یک یا چند عامل از عوامل یاد شده، نشانگر اینست که احتمال ابتلاء به این بیماری زیاد است. دنبال کردن دستورالعمل ها برای غربال گیری، می تواند شانس تشخیص به موقع این بیماری را افزایش دهد. شما می توانید این عوامل را با مشاوره با پزشک خودتان کنترل کنید، در این مورد که چه هنگام برای غربال گیری مراجعه کنید و نیز با تصمیم گیری برای انتخاب سبک زندگی سالم و بهداشتی.

نشانه های سرطان روده بزرگ

پولیپ های روده بزرگ می توانند به عنوان تومورهای خوش خیمی باشند که ممکنست سبب پیدایش سرطان شوند. هنگامی که پولیپ به سرطان تبدیل می شود، رشد آهسته و گسترش تومور به درون روده بزرگ، ممکنست برخی نشانه های قابل توجه را پدید آورد.

روده بزرگ، بخش گسترده ای از سیستم گوارشی است که بدن از طریق آن آب و مواد مغذی را جذب می کند. روده بزرگ همچنین در فرآیند خلاص شدن بدن از مواد زائد نقش دارد. سرطان روده بزرگ ممکنست توانایی سیستم گوارشی را برای انجام این وظائف تحت تاثیر بگذارد و تغییراتی را در کار کردن شکم و یا کاهش وزن غیر منتظره سبب شود.

اما معمولا نشانه های آشکاری در رابطه با مراحل اولیه این بیماری وجود ندارد. ردیابی اولیه با دنبال کردن دستورالعمل های مربوط به غربال گیری منظم میسر می باشد.

اگر نشانه های سرطان روده بزرگ وجود داشته باشد، این نشانه ها برحسب سایز و موقعیت تومور در روده بزرگ، متفاوت خواهند بود. نشانه ها اغلب با تغییرات موضعی مشخص می شود که عادت های کار کردن شکم را تحت تاثیر قرار می دهد و بر کل بدن شما تاثیر می گذارد، از قبیل احساس خستگی و کاهش وزن.

  • تغییر در تعداد دفعات کار کردن شکم

  • یبوست

  • تغییر در میزان سفتی مدفوع (مدفوع شل یا آبکی)

  • وجود خون در مدفوع (یا نقاط قرمز روشن در آن و یا مدفوع تیره رنگ)

  • خون ریزی از مقعد

  • درد در شکم (نفخ، گاز و یا پیچ رفتن شکم)

  • احساس اینکه نمی توانید شکمتان را بطور کامل تخلیه کنید

احتمال دارد که برخی از این نشانه ها، در اثر شرایط دیگری هم باشد، مانند زخم و یا دیگر بیماری ها. بهتر است که با یک متخصص مشورت کنید.

تغییرات در کار کردن شکم و یا هضم غذا، ممکنست اثرات جانبی نیز بر روی بدن داشته باشد مانند خستگی، کاهش وزن غیر منتظره و نیز کاهش اشتها ممکنست نشانه ای از سرطان روده بزرگ باشد. خون در مدفوع شما و یا تغییرات عمده در کارکردن شکم، به معنی این نیست که حتما سرطان دارید. اما با داشتن این نشانه، باید با پزشک خودتان مشورت کنید. این ممکنست نشانه هایی از پولیپ های پیش سرطانی باشد که اگر ردیابی شوند، شاید بتوان آن را درمان کرد.

غربال گیری سرطان روده بزرگ

بیش از 90 درصد از سرطان های روده بزرگ در بین کسانی بوجود می آید که بیش از 50 سال سن دارند و در مراحل اولیه بیماری، هیچ گونه نشانه ای در آنها دیده نمی شود. معلوم شده که مردان و زنان بالای 50 سال، احتمال ابتلاء به این سرطان را دارند. اگر شما هیچ یک از عوامل دیگر ابتلاء به این بیماری را ندارید، غربال گیری سرطان روده بزرگ را در سن 50 سالگی آغاز کنید.

 غربال گیری پزشکان را قادر می سازد که پولیپ های پیش سرطانی را قبل از آنکه سرطانی شوند، ردیابی و درمان کنند. پولیپ های خوش خیم را می توان در خلال فرآیند غربال گیری برداشت. معاینات می تواند شامل اسکوپ از روده بزرگ و یا اسکوپ حلقوی باشد. اگر نشانه هایی از سرطان روده بزرگ دارید، ممکنست پزشک آزمایش هایی اضافه نیز تجویز کند تا بتواند بفهمد احتمالا چه چیزی این نشانه ها را بوجود آورده است.

شاید نشانه های سرطان روده بزرگ، علامت هایی از دیگر شرایط و یا اختلالات گوارشی باشد. اگر هر کدام از این نشانه ها را دارید یا فکر می کنید که بعلت التهاب روده بزرگ و یا پیشینه خانوادگی در خطر ابتلاء به این بیماری هستید، باید در مورد انجام غربال گیری با پزشک خودتان صحبت کنید.

 تشخیص سرطان روده بزرگ

برای تشخیص سرطان روده بزرگ، باید خودتان را با داشتن اطلاعات لازم تقویت کنید، به حرف های پزشک گوش کنید و گزینه های پیشرفته ای را برای مبارزه با این بیماری فراهم سازید. تیم معالج، درمانی را که متناسب با شرایط شما باشد، فراهم می سازد.

ابزارهای ردیابی سرطان روده بزرگ

با غربال گیری سرطان روده بزرگ می توان پولیپ های پیش سرطانی و یا در مراحل اولیه سرطان را برداشت (هنگامی که قابل درمان باشد). ممکنست پزشک شما از برخی از این غربال گیری ها و آزمایش ها استفاده کند: معاینات فیزیکی، آزمایش های خون، اسکوپ از روده بزرگ، اسکوپ حلقوی، سی تی اسکن و اولتراسوند اندوسکوپی.

مرحله بندی سرطان روده بزرگ

رشد و گسترش پولیپ های روده بزرگ، از طریق فرآیندی ارزیابی می شود که به آن مرحله بندی می گویند. توموری که در امعاء و احشا رشد می کند، ممکنست تغییراتی را در شیوه کار کردن شکم شما و یا حس کلی سالم بودن شما سبب شود.

اما نشانه هایی بیماری به ما نمی گویند که بیماری در کجا قرار دارد و یا تا چه میزان گسترش یافته است. آزمایش هایی مانند اسکوپ از روده بزرگ و یا اسکوپ حلقوی را می توان برای تومورهای درون روده بزرگ استفاده کرد و می توان از یک عمل biopsy برای درجه بندی تومور بهره گرفت.

فرآیند مرحله بندی، روش استاندارد شده ای برای تشریح میزان گسترش و رشد سرطان است و اساسی را برای تعیین گزینه های درمانی مناسب تعیین می کند. مرحله بندی همچنین فرصتی برای شما و پزشک فراهم می کند که در مورد نیازهای پزشکی شما بحث شود.

مرحله بندی سرطان روده بزرگ، با ارزیابی سه بخش کلیدی سرطان آغاز می شود: سایز، موقعیت و میزان گسترش بیماری. در مراحل اولیه سرطان روده بزرگ (مرحله 0)، سرطان هنوز گسترش نیافته است و تومورها محدود به جداره داخلی روده بزرگ (غشاء مخاطی) می شوند. مراحل بعدی با رشد و گسترش بافت های سرطانی در درون لایه های دیواره روده بزرگ مشخص می شود. در مراحل خیلی پیشرفته، این سرطان معمولا از طریق دیواره روده بزرگ به بافت های پیرامونی سرایت می کند (مرحله 4).

مغهوم سیستم NNM

یک گروه بندی مراحل بیماری سرطان روده بزرگ وجود دارد که دارای سه جزء کلیدی است؛ T، N و M :

  • تومور (Tumor) - تومورها با یک مقیاس از 0 تا 4 درجه بندی می شوند، T0 نشانگر اینست که هیچ نشانه ای از تومور اولیه در بافت محل وجود ندارد، (T1- T4) وسعت و نیز گسترش تومور را به روده بزرگ و از طریق دیواره آن به دیگر جاها را نشان می دهد.

  •  غده (Node) - اگر سرطان در غدد لنفاوی پیدا شود، تعداد یاخته های سرطانی با استفاده از N1 و N2 درجه بندی می شود. شرایطی که در آن سرطان به غدد لنفاوی سرایت نکرده باشد، با N0 نشان داده می شود.

  • گسترش سرطان – اگر سرطان گسترش یافته باشد، با M1 نشان داده می شود، وگرنه و در صورتی که علامتی از گسترش آن وجوند داشته باشد، آن را با M0 نشان می دهند.

هر دسته (T، N و (M مورد ارزیابی و درجه بندی قرار می گیرد. از حرف X برای مشخص کردن اطلاعات نا کافی استفاده می شود (شرایطی که در آن، عامل خاصی نمی تواند به میزان کافی ارزیابی شود).

گروه بندی مراحل سرطان روده بزرگ

با یک سیستم TNM سایز تومور ارزیابی می شود و اینکه چگونه سرطان ازنقطه آغازین خود گسترش یافته است:

 مرحله صفر سرطان روده بزرگ : سرطان به ماوراء غشاء مخاطی ( ماهیچه های داخلی) گسترش پیدا کرده است. (مانند Tis ، N0، M0)

مرحله 1 سرطان روده بزرگ : سرطان به ماوراء غشاء مخاطی ( ماهیچه های داخلی) گسترش پیدا کرده اما به فراتر از روده بزرگ و به بخش های دیگر و یا به غدد لنفاوی سرایت نکرده است. (مانند T1، N0، MO یا T2، NO، MO)

مرحله 2 سرطان روده بزرگ : سرطان به داخل و یا بیرون از دیواره روده بزرگ سرایت کرده است. در این مرحله، شاید سرطان به اعضاء مجاور رسیده باشد و شاید هم هنوز به آن اعضاء نرسیده باشد. (مانند T3، N0، M0)

مرحله 3 سرطان روده بزرگ : سرطان گسترش پیدا کرده و به غدد لنفاوی مجاور رسیده است. تومور ممکنست اندازه های گوناگونی داشته باشد. شاید سرطان به اعضاء مجاور رسیده باشد و شاید هم هنوز نرسیده باشد. بخش های دورتر مانند شش و یا کبد، تحت تاثیر قرار نگرفته اند. (مانند T1، N1، M0)

مرحله 4 سرطان روده بزرگ : سرطان ممکنست اندازه های متفاوتی داشته باشد و به تمامی بدن مانند کبد، شش و یا حفره شکمی نیز سرایت کرده باشد. (مانند هر گونه از T، و هر گونه N و نیز M1)